مرکز بهداشت غرب تهران

دکتر اکرم عزتی کارشناس مسئول آموزش و ارتقای سلامت بیان کرد شاید برای بسیاری از ما، واژه «سفیر سلامت» تداعی‌کننده نقشی ساده و تشریفاتی باشد؛ اما آن‌کس که در دل بحران‌ها نفس کشیده باشد، می‌داند که این سفیران بی‌ادعا، گاه از بسیاری از فرماندهان میدان‌های جنگ نیز پیشی می‌گیرند.

اجازه دهید داستانشان را از زاویه‌ای دیگر روایت کنم.

روزهایی را از یاد نبرده‌ایم که جنگ تحمیلی دوازده‌ روزه، نخستین مواجهه جدی نظام مقدس جمهوری اسلامی با دشمن صهیونیسم بود.

 در آن روزها، آن‌چنان که رهبر شهیدمان فرمودند، یکی از جلوه‌های شگفت دوران، «مبعوث شدن مردم» بود. اما در کنار مردمی که به میدان‌های نبرد شتافتند، گروهی دیگر نیز بودند که میدان نبردشان نه جبهه‌های جنگ، که کوچه‌پس‌کوچه‌های محلات و پایگاه‌های سلامت بود. آنها سفیران و داوطلبان سلامت بودند.در بحران‌های پیشین مانند همه‌گیری کووید‑۱۹ نیز ثابت شد که هرجا مشارکت و همکاری مردم و سفیران سلامت در کنار نظام سلامت قرار گرفت، مدیریت بحران با سرعت و اثربخشی بیشتری پیش رفت.

 کاهش بار مراکز درمانی، افزایش آگاهی عمومی و ارجاع به موقع بیماران دارای علائم خطر، از نتایج عینی همین مشارکت بود.

در بحبوحه همان روزهای دشوار، وقتی رهبر عزیزمان در ماه مبارک رمضان به شهادت رسیدند و اندوهی سنگین بر دل‌ها نشست، ناگهان خطر دیگری نیز جامعه را تهدید کرد.

ترس از شیوع بیماری‌های واگیر، ترس از جامانده مادران باردار و کودکان از مراقبت‌های روتین و فروپاشی شبکه ارائه خدمات بهداشت، می‌توانست فاجعه‌ای بزرگ‌تر از خود جنگ رقم بزند.

اما اینجا بود که مشارکت و تعهد معنا‌ی واقعی خود را یافت. به عنوان کسی که در مرکز بهداشت غرب تهران، مسئولیت هماهنگی آموزش و ارتقای سلامت را بر عهده دارم، شاهد بودم که چگونه واحد آموزش سلامت و روابط عمومی مرکز، با نظارتی دقیق و شبانه‌روزی، شبکه‌ای از سفیران و داوطلبان سلامت را در سطح محلات فعال کرد.

آنها که پیش از این آموزش‌های لازم را دیده بودند، در دل هر کوچه و خانه، مشغول شدند به:

• ارجاع به موقع بیماران دارای علائم خطر به مراکز خدمات جامع سلامت
• مشاوره‌های آموزشی در زمینه پیشگیری از بیماری‌ها
• اطلاع‌رسانی سریع و دقیق در مورد نحوه مراقبت از خانواده‌ها در نقش سفیر سلامت

نتیجه این مشارکت و همکاری، چیزی نبود جز کنترل مؤثر بحران در شرایط سخت؛ کاهش مرگ‌ومیر، جلوگیری از فروپاشی خدمات روتین سلامت و حفظ آرامش نسبی در جامعه.

تجربه نشان داده هرگاه بحرانی آمده، سفیران سلامت در خط مقدم حضور داشته‌اند و اثر آن، مدیریت سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر بحران بوده است. سفیران وداوطلبان سلامت ، بدون هیچ چشم‌داشتی و تنها به عشق خدمت، از خانه بیرون زدند و در معرض خطرناک‌ترین شرایط، آرامش را به خانه‌ها بازگرداندند.

 سال‌های تحریم، خشکسالی، ناترازی برق و آب، و در نهایت شهادت بزرگ‌ مردانی از جنس خدمت، همگی ضرباتی بودند بر پیکره نظام.

اما هر ضربه، ما را واداشت تا راهی تازه بیابیم. سفیران سلامت ما نیز از همین جنس بودند.

آنها در دل ناآرامی‌ها، در شب‌های چهارشنبه‌سوری، در روزهای سخت جنگ و شهادت، نشان دادند که اراده جمعی مردم، هیچ‌گاه تسلیم نمی‌شود. 

امروز، با قاطعیت می‌گویم: مجموعه این رخدادها، چنان رقم خورده که آدمی به روشنی دست تقدیر الهی را در پسِ آن حس می‌کند. همان تقدیری که سفیران بی‌ادعای سلامت را در دل بحران‌ها به حرکت واداشت، همان اراده‌ای که مردم را در شب‌های سخت پای کار نگه داشت.

بسا این داوطلبان ساده که در آمارهای خشک سازمانی شاید دیده نشوند، اما در ترازوی تاریخ، ارزشی فراتر از زر و زور دارند.