مرکز بهداشت غرب تهران

به گزارش روابط عمومی مرکز بهداشت غرب تهران، در گوشه‌ای از محله یافت‌آباد، ضلع جنوبی بوستان ملاصدرا، یک کانکس کوچک اما پررنگ‌ترین نقش را در حمایت از قشر آسیب‌پذیر جامعه ایفا می‌کند. مرکز گذری کاهش آسیب اعتیاد ولیعصر (عج) با رویکردی انسان‌محور، هر روز صبح میزبان افرادی است که شاید هیچ‌جا برایشان جایی نباشد. برای آشنایی بیشتر با این مرکز و خدمات بی‌نظیر آن، گفت‌وگویی داشتیم با خانم زهره شیری، کارشناس مسئول سلامت روان مرکز بهداشت غرب تهران.

سلام خانم شیری، خیلی ممنون که وقت خود را در اختیار ما گذاشتید. لطفاً در ابتدا بفرمایید که مرکز گذری کاهش آسیب اعتیاد ولیعصر دقیقاً چه کارکردی دارد و چرا به آن «گذری» می‌گویند؟

سلام، وقت شما هم بخیر. مرکز گذری به این معناست که افراد می‌توانند بدون هیچ گونه تشریفات اداری، معرفی‌نامه یا حتی ثبت‌نام پیچیده، در ساعات تعیین‌شده بیایند و از خدمات استفاده کنند. اینجا دروازه‌ای برای ورود به چرخه درمان و مراقبت است، اما با کمترین فشار روانی. ما در ضلع جنوبی بوستان ملاصدرا مستقر هستیم و هر روز از ساعت ۸ صبح تا ۱۳ ظهر، پذیرای مددجویان هستیم.

مخاطبان اصلی این مرکز چه کسانی هستند؟

گروه هدف ما عمدتاً مصرف‌کنندگان مواد بی‌خانمان و کارتن‌خواب هستند. افرادی که اغلب در پاتوق‌های پرخطر شهر زندگی می‌کنند و به دلیل شرایط خاص، شاید امکان یا تمایل چندانی برای ترک کامل مصرف مواد نداشته باشند. اما ما به آنها کمک می‌کنیم تا حداقل خطرات جانی و بهداشتی مصرف را به حداقل برسانند.

: یلی از مردم شاید با عبارت «کاهش آسیب» آشنا نباشند. توضیح می‌دهید که این رویکرد یعنی چه؟

بسیار خوب. کاهش آسیب یعنی مجموعه سیاست‌ها و مداخلاتی که هدف اولیه‌اش، کاهش عواقب بهداشتی، اجتماعی و اقتصادی ناشی از مصرف مواد است. نکته کلیدی این است که این خدمات الزاماً با ترک یا حتی کاهش مصرف همراه نیست. یعنی ما به فردی که هنوز آمادگی ترک ندارد، کمک می‌کنیم که با مصرف ایمن‌تر، از ابتلا به ایدز، هپاتیت یا مرگ ناشی از اوردوز جلوگیری کند. این یک نگاه واقع‌بینانه و انسانی به معضل اعتیاد است.

خدمات شما در این مرکز شامل چه مواردی می‌شود؟ شنیدم که بسته‌های کاملی ارائه می‌دهید.

بله، دقیقاً. ما یک بسته کامل کاهش آسیب شامل ۹ جزء اصلی داریم که به مددجویان ارائه می‌شود:

۱. آموزش و اطلاع‌رسانی درباره بیماری‌های رفتاری مثل HIV، هپاتیت B و C.۲. توزیع وسایل مصرف ایمن مانند سرنگ و سوزن استریل، پنبه، آب مقطر، پد الکلی و ظروف مخصوص جمع‌آوری سرنگ‌های استفاده‌شده.۳. خدمات درمان نگهدارنده با آگونیست‌های اپیوئیدی مثل متادون.۴. غربالگری و تشخیص بیماری‌هایی مثل اچ‌آی‌وی، هپاتیت و سل.۵. درمان و پیگیری برای افرادی که نتیجه غربالگری آنها مثبت می‌شود.۶. واکسیناسیون به‌ویژه واکسن هپاتیت B برای افراد در معرض خطر.۷. پیشگیری و مدیریت اوردوز که خودش یک خدمت نجات‌بخش است.۸. مشاوره روانشناختی و خدمات حمایتی مثل توزیع غذا، لباس و امکانات استحمام در همان کانکس.۹. ارجاع به سایر مراکز درمانی و اجتماعی در صورت نیاز.

با این حجم از خدمات، قطعاً پرسنل متخصصی نیاز است. ترکیب تیم مرکز چگونه است؟

بله، ما یک تیم کامل داریم. یک نفر پیمانکار، روانشناس، پزشک، متصدی برنامه سرنگ و سوزن، نگهبان/خدمه و همچنین دو تیم سیار که هر کدام دو نفر هستند. این تیم‌های سیار در سطح شهر و به‌ویژه در پاتوق‌های پرخطر بیماران تزریقی گشت‌زنی می‌کنند، خدمات اولیه را ارائه می‌دهند و افراد را به مرکز هدایت می‌کنند. این کار باعث می‌شود تا دسترسی به خدمات برای آسیب‌دیده‌ترین افراد هم فراهم شود.

صحبت پایانی شما با مخاطبان و مسئولان چیست؟

من از همه می‌خواهم که نگاهشان به این مراکز، نگاه یک پناهگاه امن باشد، نه یک محل حاشیه‌ای. ما اینجا با تمام توان تلاش می‌کنیم تا از مرگ‌های خاموش پیشگیری کنیم، بیماری را کنترل کنیم و یک قدم به سمت بهبود کیفیت زندگی این عزیزان برداریم. از مسئولین نیز حمایت بیشتر برای تداوم این خدمات خواستاریم، چون هر ریالی که در کاهش آسیب هزینه شود، در واقع سرمایه‌گذاری برای سلامت کل جامعه است.

 بسیار سپاسگزارم از شما خانم شیری، بابت وقتی که گذاشتید و توضیحات کامل و ارزشمندتان.

من هم از شما متشکرم. ان‌شاءالله که بتوانیم جامع‌تر و پربارتر به خدمت‌رسانی ادامه دهیم.

مرکز گذری کاهش آسیب اعتیاد ولیعصر (عج) در یافت‌آباد، ضلع جنوبی بوستان ملاصدرا، همه روزه به جز ایام تعطیل، از ساعت ۸ تا ۱۳ پذیرای مددجویان است. امید که با آگاهی‌بخشی و حمایت همگانی، گامی مؤثر در مسیر کاهش آسیب‌های اجتماعی برداریم.